Logo

Nieuwsbrief


banner

WAT HELPT (NIET) IN DE JEUGDHULP?




In deze en volgende nieuwsbrieven praten we met meisjes die Stappen nog niet zo lang geleden hebben verlaten over hoe ze terugkijken op die periode en hoe het hen ondertussen is vergaan. Tussendoor stellen we hen echter ook de vraag: wat helpt jongeren en wat helpt hen zeker niet?

EBRU
Therapie in plaats van medicatie, continuïteit en creativiteit

Ebru wordt tot haar achttiende begeleid door Stappen. In die tijd maak ik met haar een toneelstuk over haar leven. Drie jaar later nodig ik haar uit voor een interview. Het interview wordt enkele keren uitgesteld omdat het even niet goed gaat met haar: 'De voorbije maanden waren niet zo stabiel. Ik voelde mij onzeker en depressief.' Ze lijkt nog steeds zoekende. Maar wanneer de afspraak toch doorgaat, is ze meteen op dreef. In de toneeltekst somt Ebru de medicatie op die ze toen nam. Het is een lange lijst. 'Dat toont wat er misloopt in de hulpverlening,' zegt ze nu, 'Er wordt niet naar je geluisterd en er wordt niet gekeken naar wat je allemaal hebt meegemaakt. Ze zeggen dat je een stoornis hebt en geven je gewoon pillen, tot je niets meer voelt. Toen ik alleen ging wonen, stopte ik met alles en kwamen de trauma's die door de pillen werden onderdrukt naar boven. Ik kreeg een enorme klap. Nu neem ik nog steeds niets. Ik praat met mijn psycholoog over mijn verleden. En ik voel me beter dan ooit.' Ze pleit voor minder pillen en meer therapie.

In de toneeltekst staat er nog een andere lijst: één met alle voorzieningen waar ze heeft verbleven. Het zijn er achttien. Ook daar wringt het volgens Ebru: 'Je bouwde een band op met mensen en begon ze graag te zien. Maar elke keer stopte het en stuurden ze je naar ergens anders. En dan vertelden ze je dat je een hechtingsstoornis hebt.' Ze pleit voor continuïteit.

Wat is voor Ebru een goede begeleider? 'Er moet een zekere afstand zijn tussen begeleiders en jongeren, maar bij sommige begeleiders kon je voelen dat ze echt begaan waren met jou, dat ze om jou gaven. Dat hielp. Vaak waren dat mensen waarvan je kon voelen dat ze zelf ook het een en ander hadden meegemaakt, zonder dat ze daar veel over vertelden.' Nadat ze alleen gaat wonen, begint Ebru LSD te gebruiken. Ze maakt een psychose door en men wil haar colloqueren. Ze stopt met drugs, gaat naar Londen en komt terecht tussen de daklozen: 'Daar zag ik hoe het met mij zou kunnen eindigen als ik op hetzelfde pad zou verdergaan. Ik kwam terug, ik brak met iedereen die drugs gebruikte en begon te studeren.' Ze wil haar diploma van het secundair onderwijs halen voor de examencommissie en daarna fysica gaan studeren aan de universiteit. Ze werkt als vrijwilliger bij de Volkssterrenwacht en is een telescoop aan het maken. Volgende zomer wil ze op reis gaan naar Noorwegen.

We nemen het toneelstuk van toen nog eens door. Ebru vertelt dat ze de voorbije nacht een droom heeft gehad waarin het haar duidelijk is geworden waar ze het moeilijk mee heeft: ze luistert te weinig naar anderen en voelt zich geïsoleerd van de samenleving. 'Ik zit vaak in mijn eigen hoofd. Als ik met iemand praat, ben ik soms in mijn hoofd iets aan het uitrekenen of ben ik aan het nadenken over patronen die ik zie. Ik ben met iemand aan het praten en tegelijk zit ik in mijn verbeelding. Dat heb ik altijd gehad. Daarom gaven ze mij medicatie. Maar wat mij echt helpt, is creativiteit. Tekenen, schrijven, toneel, muziek, … Als ik op mijn gitaar aan het tokkelen ben, word ik rustig. Mijn aandacht wordt gericht op de gitaar en mijn verbeelding kan naar buiten. Ik zit niet de hele tijd in mijn hoofd en ik kan beter naar mensen luisteren. Op die momenten ben ik het gelukkigst.'

VERONIKA
Vrijheid, respect en nooit opgeven

Twee jaar nadat de begeleiding door Stappen is gestopt, stuur ik een bericht naar Veronika met de vraag of ik haar mag interviewen. Mijn bericht komt als geroepen: ze wil weg uit haar appartement en heeft een bewijs van de waarborg nodig, want ze vreest dat de huisbaas die niet zal willen terugbetalen. 'Lastig,' zucht ze wanneer ze aankomt voor het interview, maar even later lijkt ze het al vergeten en vertelt ze enthousiast over het restaurant waar ze werkt en over de reis naar Tenerife met haar pleegmoeder. En dat appartement? 'Ach, ik kijk gewoon uit naar een huis met een tuintje, beetje rustig gelegen, op het gemak.' Als een echte burger. 'Ja, ik ben echt braaf geworden.

veronika

Als ik nu denk aan wat ik mijn jeugd allemaal heb uitgestoken, dan vraag ik mij af: wat was dat met mij?'. Alleen gaan wonen en beginnen werken is een keerpunt geweest: 'De onrust die mij vroeger naar drugs deed grijpen, kan ik nu kwijt in mijn werk. Plus: als ik nu mijn verantwoordelijkheid niet neem, kom ik in de problemen en dat wil ik niet meer. Toen ik alleen mocht gaan wonen, heb ik zelf mijn leven in handen genomen. Ik wilde altijd al op mijn eigen benen staan. Het belangrijkste wat ik nodig had, was vrijheid. Als ik had mogen gaan werken op mijn zestiende, zoals dat vroeger mocht, dan had mijn leven er misschien anders uit gezien.'

We praten over haar periode in Stappen en wat haar heeft geholpen. 'Straffen en belonen, dat werkte niet bij mij. Dat voelde meer aan als chanteren. Waar ik ook niet tegen kon, was dat sommige begeleiders vooroordelen hadden. Als ik terugkeerde in Stappen, gingen ze er so-wieso van uit dat ik had


gebruikt. Ik begreep natuurlijk waar die vooroordelen vandaan kwamen, maar op die manier kreeg ik geen nieuwe kans. Dat is hetzelfde als met die verslagen die je blijven achtervolgen: ze zeggen dat je agressief bent, mensen beginnen je zo te behandelen dat je er agressief van wordt en dan zeggen ze "Zie je wel!" Zo kan je nooit met een propere lei beginnen.'

'Respect was ook belangrijk. Als ik het gevoel had dat begeleiders mij respecteerden, dan respecteerde ik hen ook. Voor Filip heb ik altijd respect gehad. Hij kwam ooit op mijn studio op een moment dat ik hem niet wilde zien. Ik stond hem uit te schelden en te bedreigen, zo erg dat ik mij zelf begon af te vragen waarom hij niet wegging. Maar hij bleef gewoon rustig op een stoel naar mij luisteren en zei dat hij later zou terugkomen. En vijf minuten later stond hij daar weer en zette hij zich weer op die stoel. Hij had geduld en gaf nooit op. Ik zat in De Sleutel en stak daar van alles uit, maar hij stond daar altijd. Ze wilden mij tot mijn eenentwintigste in een gesloten instelling steken, maar hij kwam voor mij op en ik mocht alleen gaan wonen.

Wie er ook altijd voor mij geweest zijn, dat zijn mijn pleegouders. Ik denk dat niet veel mensen zouden doen wat zij voor mij en mijn broer hebben gedaan. Ik ga nog altijd iedere week bij hen eten. Eeuwig respect voor die mensen. Zeker weten.' Zouden de mensen die werken in Stappen af en toe nog aan haar denken? 'Om eerlijk te zijn: volgens mij wel. Ik ben niet de braafste geweest. Eén keer is de speciale interventiedienst hier zelfs eens moeten komen. Ik heb mij daar achteraf schuldig over gevoeld. Als mensen hier aan mij denken, zal daar zeker een negatieve kant aan zitten. Maar wanneer ik terugkom in Stappen, merk ik dat niemand mij uit de weg gaat. Dus misschien hebben ze toch ook een zekere sympathie voor mij?'

Marjolein

MARJOLEIN
Voeling met de maatschappij, menselijkheid en humor

Het gesprek met Marjolein vindt plaats enkele dagen voor haar begeleiding door Stappen wordt afgerond. Het betekent voor haar het einde van een lange periode in de jeugdzorg. Ik interview Marjolein op 'De dag van de ortho' van Hogent, voor een twintigtal studenten, waarvan er achteraf drie geïnterviewd worden als getuigen van het gesprek.

Wanneer ik Marjolein meteen een grote vraag voor de voeten werp - 'Wat is het belangrijkste in het leven?' – antwoordt ze zoals steeds bedachtzaam. 'Evenwicht. Een evenwicht tussen je leven in handen nemen en alles op zijn beloop laten. Emotioneel evenwicht ook: niet door-slaan in de richting van euforie of donkerte. De laatste tijd is er meer evenwicht in mijn leven: ik heb steeds vaker het idee dat ik een gematigd mens ben.'


Dat is niet altijd zo geweest. Rond haar twaalfde komen er griezelige woorden in haar leven: anorexia, zelfverwondend gedrag, suïcidaal gedrag, … Waarop was dit gedrag een antwoord? 'Niet op een moeilijke thuissituatie alleszins. Er was niet één oorzaak, het was meer een samenhang van veel dingen. Het had zeker te maken met de verwachtingen waar je als kind aan moet voldoen. Dat lukte mij niet en zorgde ervoor dat ik helemaal niet oké was met mezelf en doorsloeg naar de donkerte.' Vanaf haar twaalfde verblijft Marjolein regelmatig in verschillende psychiatrische afdelingen. Marjolein heeft bedenkingen bij de manier waarop er daar wordt gewerkt. 'Niet dat ik meteen weet hoe het anders zou moeten, maar psychiatrische afdelingen zijn rare plekken die nooit een vervanging van een thuissituatie zouden mogen worden, terwijl ik er wel anderhalf jaar heb verbleven. Een psychiatrische afdeling is een veilige plek, maar je wordt er wel volledig afgezonderd van de buitenwereld, waardoor je idee over wat normaal is wordt vertekend. Wanneer ik naar huis mocht, vertelde ik mijn vriendinnetjes alles over mijn eetstoornissen en automutilatie, omdat ik niets wist over taboes. Daar kan ik me nog steeds erg voor schamen. Stappen werkt niet met jongeren die acute psychiatrische problemen hebben en doet er gelukkig alles aan om het isolement te doorbreken en jongeren weer voeling te geven met de gewone maatschappij.'

Marjolein heeft veel verpleegkundigen en begeleiders ontmoet. Wie zal haar bijblijven? 'In UZ Gent was er een verpleger die anders was dan de anderen. Ik zou zeggen: menselijker. Hij durfde dwars te liggen en kritisch na te denken over de manier van werken in de psychiatrie. Hij toonde zich kwetsbaarder dan anderen en had veel gevoel voor humor. Dat hielp tegen de donkerte.'

In die moeilijke jaren zijn haar ouders steeds in haar leven gebleven. 'Mijn ouders zijn fantastische mensen. Ze hebben altijd willen doen wat het beste was voor mij, ook al moesten ze het soms noodgedwongen uit handen geven. Ze bleven er altijd staan en dat was enorm belangrijk.' Wanneer ik Marjolein vraag wat haar ouders zouden antwoorden als ik hen zou vragen wat Marjolein heeft bijgedragen aan hun leven, moet ze even nadenken. 'Oei… Mijn papa zou waarschijnlijk zeggen dat het een uitdaging was om mij op te voeden of dat ik ervoor heb gezorgd dat ze zich niet hebben verveeld. Mijn moeder zou het zeker hebben over de vele gezellige momenten.'

Over vijf jaar wil Marjolein een duidelijkere richting hebben in haar leven. Ze hoopt dat ze dan aan het studeren is. 'Maar wat ik misschien wel het meest wil, is dat de herinneringen dan geen pijn meer doen en dat ik over alles een grapje kan maken.'

MIRANDA
Eerlijke interesse, onrechtstreekse vragen en achter de eigen keuzes van jongeren staan

Miranda komt voor het interview naar Stappen in het gezelschap van haar vriend. Op haar achttiende is ze na haar verblijf in Stappen weer bij haar papa gaan wonen. Ondertussen is ze tweeëntwintig jaar en woont ze er nog steeds.

'Vroeger interesseerde het mij allemaal niet. Ik spijbelde en liet mij mee op het slechte pas slepen door vriendinnen. Als ik maar plezier had. Ik slaagde er meestal in om weg te komen met de dingen die ik uitstak. Ik werd altijd minder streng gestraft dan anderen die hetzelfde deden. Thuis had ik sowieso veel vrijheid. Nu heb ik veel meer gevoel voor verantwoordelijkheid. Toen ik wegging uit Stappen was ik niet echt veranderd. Het keerpunt kwam er pas toen ik mijn huidige vriend leerde kennen. Hij heeft mij aangemoedigd om werk te zoeken.'

'De mooiste momenten die ik mij herinner, hebben te maken met de begeleiders waarmee we het goed konden vinden. Dan deed iedereen zijn best. Bij Jan, Peter of Filip bijvoorbeeld. Ik schoot beter op met mannen. Jan kon goed omgaan met die moeilijke karaktertjes. We rookten vaak 's avonds samen nog een sigaretje. Die "late night talks" zijn mij bijgebleven. Daar heb ik het meest aan gehad. Jan was eerlijk geïnteresseerd: hij nam de tijd om te luisteren, gaf mij niet het gevoel dat hij het beter wist dan mij en bemoeide zich niet met mijn leven. Hij stond echt achter mij, wat iets anders is dan achter de keuzes staan die in de begeleiding voor mij en voor mijn papa werden gemaakt. Terwijl we het over koetjes en kalfjes hadden, zonder dat ik het door had, begon ik met hem over persoonlijke dingen te spreken. Als iemand er rechtstreeks naar vroeg, als een psycholoog, lukte dat niet. Andere begeleiders, zoals Anneleen, konden er dan weer goed tegen als we een grapje uithaalden, dat was ook belangrijk.'

'Voor ik naar Stappen kwam, zat ik in Luein. Daar ben ik naartoe gegaan omdat er een meisje was dat mij niet losliet. Zij was bezeten van mij. Echt erg, ik praat er nog altijd niet graag over. In Luein vond ik veiligheid en rust. Mijn ouders hebben mij altijd gesteund in mijn keuzes en dromen. Zowel mama als papa stonden mij bij met raad en daad. Toen ik in Stappen verbleef, kreeg ik te horen dat mijn papa kanker had. Mijn papa en ik hadden en hebben nog altijd een hele goede klik. We kunnen hard zijn voor elkaar en we spreken niet gemakkelijk over onze gevoelens, maar er zal nooit iemand tussen ons komen, ook al hebben ze dat wel geprobeerd. Hij zal altijd positief spreken over mij. Mijn zorgzaamheid heb ik van hem. Het mooie aan mijn vader is dat je aan alles wat hij doet, voelt dat het met liefde is gedaan. Door de chemo is hij erg vermagerd, maar nu is hij weer aan het verdikken. Als hij bij de volgende controle nog gezond is, wordt hij genezen verklaard.'

Miranda heeft nog veel plannen. Zij en haar vriend sparen om een eigen huis te kopen. Ze willen graag een kindje. Ze gaat naar school om haar diploma te halen. Ze heeft vast werkt, maar droomt ook van een eigen zaak.

Na het interview roken Miranda en haar vriend nog een sigaretje. Er staan ook enkele meisjes die in Stappen verblijven. Miranda toont interesse in hen en ze geraken in gesprek. De 'late night talks' zijn niet ver weg…

Danny Keuppens
Contextbegeleider


Terug naar nieuwsoverzicht.


Verzonden door vzw Stappen
westveldstraat 1, 9040 Sint-Amandsberg
09/228.26.57
Uitschrijven

Facebook